ρήμα αιωρούμενο

... κάποιος άλλος Τεύκρος, ύστερα από χρόνια,

ή κάποιος Αίαντας ή Πρίαμος ή Εκάβη

ή κάποιος άγνωστος, ανώνυμος που ωστόσο

είδε ένα Σκάμαντρο να ξεχειλάει κουφάρια,

δεν το 'χει μες στη μοίρα του ν' ακούσει

μαντατοφόρους που έρχουνται να πούνε

πως τόσος πόνος τόση ζωή πήγαν στην άβυσσο

για ένα πουκάμισο αδειανό,

 για μιαν Ελένη.

Γ. Σεφέρης, Ελένη

και σαν διαβαίνεις το ποτάμι στ' απέναντι να περάσεις, εγώ όρθιος θα μείνω να κοιτώ: το καθρέφτισμά σου στο νερό, της περπατησιάς σου το δείλιασμα να κυματίζει στην επιφάνεια, το χρώμα που δίνει του βυθού η σκόνη στο νερό. θα μείνω ώρες εκεί, ίσως και χρόνια-ρήμα αιωρούμενο-προσπαθώντας τα σημάδια της διάβασής σου να ερμηνεύσω, μαθαίνοντας γι' αυτά που μας ένωσαν και γι' αυτά που μας χώρισαν. δεν θα ρίξω ανάθεμα στο φευγιό, αλλά κάθε κομμάτι της κλωστής του θα το σμίξω, πλέκοντας τον μίτο που θα μας ξαναενώσει.

γιατί είναι πολλά τα χρόνια που είμασταν μαζί κι ας τα μετράς για λίγα. 

γιατί ήξερες πως κάθε μας καλή στιγμή διαστέλλεται και κάθε μας κακή συστέλλεται ώσπου να ξεχαστεί. ήξερες ακόμη πως όσα δεν ειπώθηκαν ποτέ, κάποτε θα φανερωθούν και όσα στην ώρα τους φανερώθηκαν θα ξεχαστούν. γιατί ήταν τα αυτονόητα, αυτά που ούτε ένα νεύμα δεν χρειαζόταν για να γίνουν φανερά, όπως το σ' αγαπώ στους ερωτευμένους, όπως ένα ευχαριστώ του παιδιού στη μάνα.

ναι σύντροφε. σαν θα περνάς απέναντι θα μείνω να σε κοιτώ, ρήμα και υποκείμενο αιωρούμενα, για νάσαι σίγουρος πως κάποιοι μείναν να φυλάνε αυτά που μαζί ονειρευτήκαμε. να ρίχνουν λάδι στο καντήλι μας. να δίνουν παράταση στα μεγάλα μας όχι και στα μικρά μας ναι. να σβήνουν τη δίψα της ψυχής μας για ουρανό, να ποτίζουν το δέντρο που πληγώναμε και μας πλήγωνε, το δέντρο της αριστεράς.

οι δόλιοι που θέλουν να μείνουν για πάντα άφθαρτοι στις σελίδες της ιστορίας. γίνονται πιο δόλιοι. χωρίς να ξέρουν τη μοίρα τους, χωρίς να έχουν την αυτοεπίγνωση του αναλώσιμου. όμως εμείς, οι των απείρων χείριστοι, διαλαλούσαμε πως κανένα μαντρί δεν θα καταφέρει ποτέ να μας σκλαβώσει, κανένα σύνθημα δεν θα φτωχύνει τον κόσμο μας, καμμιά ανταπόδοση δεν θα δηώσει τα όνειρά μας. γιατί τη ζωή μας τέχνη τη βαφτίσαμε κι είχε τα ονόματα που δίναμε στα όνειρά μας: τόποι μυστικοί και χρόνοι απρόσμενοι, πλαγιές αδιάβατες και κορφές δυσδιάκριτες, ερημιές που θέλαμε να μας ρουφήξουν στο απέραντο της γαλήνης τους, μυρωδιές που μας έφταναν ως το θεό, 

δάκρυα και μύρια μυστικά 
που μάζεψε η ψυχή 
και θέλει να ξεβράσει.

μούπες κάποτε πως σε έναν κόσμο γκρι η εξέγερση πρέπει νάναι πολύχρωμη. για νάναι κι η ζήση μας πολύχρωμη. έτσι η πείνα, η στέρηση. ο φόβος, ντύνονταν με τα καλά τους κι έβγαιναν στα αλώνια να θερίζουν του κόσμου την αναπνοή, τον αγέρα πούπνιγε της μάχης ο κουρνιαχτός. κρατώ αυτά σου τα λόγια σαν φυλαχτό. και σε περιμένω.

... Δεν μπήκα στο γαλαζόπλωρο καράβι. 

Ποτέ δεν πάτησα την αντρειωμένη Τροία.

... στην Τροία - ένα είδωλο. Έτσι το θέλαν οι θεοί.

Κι ο Πάρης, μ' έναν ίσκιο πλάγιαζε σα να ήταν πλάσμα ατόφιο·

Ευριπίδης, Ελένη

Τ' αηδόνια δε μ' αφήνουνε να κοιμηθώ στις Πλάτρες. 

*****

για τούτο είναι η ζωή μας καμωμένη. 

να μη ξυπνάς ποτέ απ' το μαχαίρι του εχθρού 

κι απ' του θεού το χάδι. 

να βλέπεις ξύπνιος τα όνειρα και ζωντανός το χάρο. 

να τον κοιτάς κατάματα κι ύστερα να διαλέγεις. 

Για να γίνει το ΟΧΙ μας ακόμη πιο δυνατό.

Σε λίγες ώρες κλείνει μια εβδομάδα εκβιασμών, ψεύδους και τρομοκρατίας. Δίνεται ακόμη η ευκαιρία να κλείσει ένας πενταετής κύκλος αίματος, λεηλασίας, πόνου και ερήμωσης. Το ΟΧΙ που θα πεί ο ελληνικός λαός, ανεξαρτήτως ποσοστού, θα είναι μια μεγάλη νίκη απέναντι σε έναν αντίπαλο με χίλια πρόσωπα, οπλισμένο με τα πιο τέλεια όπλα. Στα χίλια αυτά πρόσωπα κάποια ανήκουν και σε εμάς. Και στο οπλοστάσιο του αντίπαλου υπήρχε και η δική μας "συνεισφορά": η παραίτηση, η ανάθεση, η πολυδιάσπαση, η απογοήτευση.

Το ΟΧΙ δεν μπορεί να αποτελέσει έναν προορισμό όπου μετά και πάλι θα αναλάβουν δράση η ανάθεση και ο εφησυχασμός. Αλλά θα είναι μια σύντομη στάση για αποτίμηση και κυρίως ενόραση. Αυτά που δεν έγιναν το 2012, αυτά που περιφρονήθηκαν από το βράδυ της 25/1/2015.

Από απόψε κιόλας πρέπει να σχεδιάσουμε ξανά τον πόλεμο, με τα δικούς μας πια όρους, με τα δικά μας όπλα. Η Αλληλεγγύη, η δημοκρατία, η έμπρακτη κινητοποίηση του καθενός μας είναι τα όπλα που κανένας εχθρός δεν διαθέτει και εξ' αυτού είναι και ακατανίκητα.

Στις βιαστικές αυτές γραμμές, λίγες ώρες πριν τα αποτελέσματα, προσπαθώ να δώ την επόμενη στιγμή, τις επόμενες μέρες. Και η μόνη καθαρή εικόνα που μου έρχεται είναι αυτή της αλήθειας, της ειλικρίνειας, του σεβασμού και της Αλληλεγγύης. Με αυτούς τους όρους, με αυτά τα υλικά μπορούμε να φτιάξουμε το δικό μας αύριο. Ακόμη και αν κάθε κάνουλα ρευστότητας στερέψει, θα είναι οι δικές μας δυνάμεις, η δική μας πίστη που θα στεριώσει το άλμα στον ουρανό. Αυτό που επί πέντε χρόνια δοκιμάζουμε, αυτό που πολλούς από εμάς δεν μας αφήνει να ησυχάσουμε.

Ένα ΟΧΙ ακόμη και της τάξης του 99% είναι "άχρηστο" αν δεν μας πάει πάρα πέρα, στο επόμενο βήμα. Και το επόμενο βήμα είναι το σημαντικότερο αλλά και το δυσκολότερο. Γιατί απαιτεί από τον καθένα μας την ειλικρινή προσφορά στον κοινό αγώνα.

Ξέρω ότι έτσι θα νικήσουμε γιατί η ιστορία απονέμει τα δίκαια. Αλλά και αν το αποτέλεσμα δεν είναι το αναμενόμενο* πάλι αυτός πρέπει να είναι ο δρόμος μας.

*υγ. το σημειώνω ακόμη και για αυτούς που δεν θα τους ικανοποιεί κάποιο ποσοστό πάνω από το 50% αλλά και για την περίπτωση που όλες οι εκτιμήσεις μου βγούν λαθεμένες και υπερισχύσει το ΝΑΙ.

βίαιες εντυπώσεις

κοιτάς ψηλά τον ουρανό
πάνω από τις υπώρειες του βουνού,
πίσω από τα κυπαρίσσια
σε λίγο ολάκερο θα φανεί το φεγγάρι

και το βουνό γελά
αν θέλει θα σ' αφήσει να το δείς
προς το παρόν
θυμίζει τη φθαρτότητα του είναι μας

πάντα σκιας ασθενέστερα 

και γελά πάλι το βουνό 

διαφωνώντας με τον υμνογράφο

και συ στρέφεις το βλέμμα στη γή
την αιώνια πατρίδα σου.

σσσσ...
πάρε ένα κομμάτι από την αιώνια σιωπή
του νεκρού που περνά μπροστά σου
να τον ξαλαφρώσεις
ν' αναστοχαστείς
να υγρανθεί η ψυχή
και να πεις το αντίο
αληθινό όσο το βουνό αντίκρυ

τόσοι αυτοκτονήσαν

μα Κανείς τους 

δεν τα βρήκε με το θάνατο.

-τον ξέρατε τον Δημήτρη; 

-και να να πώ ναι δεν μπορεί πια να με διαψεύσει

οι νεκροί κανέναν δεν διαψεύδουν
για αυτούς όλα είναι αλήθεια.

όχι, δεν τον ήξερα
τον έμαθα από τον Κωνσταντίνο.

ένα κομμάτι αιώνιας σιωπής
κάποιος φεύγει...
......
κάποιος έφυγε νωρίς

το λεπίδι πρόφταξε

κανείς δεν το καρτέρα.

Δημήτρης Αρμάος 1959-2015

δεν φτάνει...

ως εδώ που φτάσαμε, πίνοντας λιμνασμένο νερό, σκύβοντας στα βράχια για λίγο ίσκιο, καρτερώντας πότε το φεγγάρι και πότε τον ήλιο, πότε το θέρος και πότε το χειμώνα που ολοένα έταζε την άνοιξη, σιγοτραγουδώντας μοιρολόγια πως χάθηκαν άδικα οι δρόμοι μας, πως ρήμαξαν οι κήποι και τα πουλιά μακρυά φτερούγισαν, δίνοντας τόπο στη σιωπή, πως η σιωπή γέννησε φαντάσματα, που, όταν δεν μας νανούριζαν, γίνονταν εφιάλτες σε λήθαργους που λατρέψαμε στα χρόνια, που, χωρίς ανάσα, μεσουρανούσε η λαχτάρα για έρωτα για νάβρει στο δρόμο της σβησμένα άστρα και να λατρέψει τη σκόνη τους, την ύλη που ρούφαγε τα σωθικά τους, κύκλος αέναος μέχρι την πρώτη ύλη, χώμα και νερό, οστέα τεταπεινωμένα, κι' αυτά για λίγα χρόνια, για να θαρρούν οι επίγονοι πως κάτι έμεινε, πως κάτι κέρδισαν χωρίς διαθήκες και φόρο κληρονομιάς, έτσι το φανταζόμασταν χωρίς να παραδεχτούμε πως δεν είμασταν παρά η έκλαμψη μιας στιγμής, πως όλη η πίκρα ένα γινάτι του χρόνου που ζήταγε εκδίκηση για τα χαλασμένα μας ρολόγια και το ασύγχρονο του κάλλους μας, εύρημα ανερμήνευτο για μελετητές που η καλωσύνη τους έπεισε ν' ασχοληθούν για μια στιγμή με το ασήμαντο της ύπαρξής μας.

κρατήθηκα στο άνθος της μυγδαλιάς

όρθιο για να μείνω

έχεις δίκηο! δεν φτάνει που είμαστε μαζί σε κάποιον παράδεισο ή σε κάποια γωνιά της κόλασης. φτάνει που δεν είμασταν μαζί στη γή, που τα κλάσματα της στιγμής μας σπαταλήθηκαν σε διαδρομές ανάμεσα σε δυό πόλεις, που δεν συγχωνεύθηκαν τα χρέη μας σε μια νομή-καύσιμο των διαδρομών μας.

είθε, η Άνοιξη

...ψάχνοντας να βρεί που θα κρεμάσει τον όγκο της θλίψης της

ξένη σε τούτο τον κόσμο. 

και μόνη της έγνοια πια

που θάβρει γή να κοιμηθεί κι' απόψε...

είθε
η πληγωμένη Άνοιξη,

να στέργει
αυτούς που λαξεύουν το χρόνο και την κάθε του στιγμή

και στης περπατησιάς τους τα χνάρια προσκυνούν,

δίνοντας υπόσχεση πως θα νικηθεί το σκοτάδι,

κι' αυτούς που, με διψασμένη την ψυχή,
 εκλιπαρούν για το ελλείπον φώς,

για λίγο νερό, λίγο ψωμί

από τη φωνή που κάποτε είπε θα είμαι εδώ. 

είθε
 η άγονη σιωπή τα πουλιά να μην τρομάζει

και
 η επιμονή τους να σώσουν τις Στιγμές
να βγάζει γλώσσα στης έπαρσης τον μηδενισμό,

είθε
 τόποι ιεροί τα λάθη που ομολογούνται,

αυτά που συγχωρέθηκαν και αυτά που αιμορραγούν,

και,

το άγρυπνο μάτι του θεού

ν' αλαφρώνει τα βλέφαρα των οριζόντων.

Νῦν πάντα πληρωθήτωσαν φωτός,

που τάξαμε

την καταχνιά να ξεπλύνει.

 

υγ.

την Άνοιξη ποιος τη σταματάει ;

ο αμανές που έμαθες στο ισμίρ

θα ξαγρυπνάς τις νύχτες. και θα γελάς πως τελικά κατάφερες απ' όλους μας να ξεφύγεις. κρυφά απ΄τον αλάχ θα πίνεις το κονιάκ που σού 'δοσαν να ζεσταθείς οι φαντάροι κείνο το χειμωνιάτικο βράδυ στο τυχερό. και θα γελάς που ο προφήτης δεν θάχει πια εξουσία πάνω σου. και θάσαι ευτυχισμένος γιατί κανείς προφήτης δεν θα σε φοβίζει πια δείχνοντας με το δάχτυλο τους χαμένους παραδείσους σου. κανείς δεν θα σε περιφρονεί. από κεί πάνω, κάτω από τα χιόνια τ' ουρανού, θα σέρνεις κείνον τον αμανέ πούμαθες κάποτε στο ισμίρ τις ατέλειωτες νύχτες που καρτερούσες τη σχεδία να περάσεις απέναντι. και θα θυμάσαι και την άλλη σχεδία που πούλαγες στους δρόμους γύρω από την ομόνοια. σε ζηλεύω Ουαλίντ. γιατί σε θυμάμαι να τραγουδάς τον αμανέ που έμαθες στο ισμίρ και η ψυχή σου να φτεροκοπά. να σε τραβάει από το μανίκι να φύγετε κι οι δυό μαζί για τη γερμανία. νύχτα, θα περπατήσεις τρία χιλιόμετρα και θα περάσεις στη μπουλγκαρία κι' από κεί όλα θα είναι εύκολα. και σ' άφησε ο σαντιάγκο τρία χιλιόμετρα, να τα περπατήσεις. κι' αυτός θα σε περίμενε απέναντι με το βαν αναμμένο να σε πάει στη γερμανία. να συναντήσεις την ψυχή σου, το παιδί σου. φορτωμένος με σχέδια κι' ένα σάκκο με τα πως και τα να. να ξεφύγεις, να φύγεις. και να τον περιμένεις απέναντι. τρία χιλιόμετρα χωρίς φεγγάρι, χωρίς αστέρια. μόνο χιόνι, σε γή και ουρανό. 

δεν τάλεγε αυτά ο αμανές την τελευταία σου βραδυά στην αθήνα. μακρόσυρτος και μελαγχολικός για να υπόσχεται, αλέγρος για να νοσταλγεί. κι ήταν τότε πούσπαγαν οι νότες τα σύρματα των μέτρων, ξέφευγαν, χόρευαν αλλού πέρα από το μέτρο, πέρα από όλα τα μέτρα. σαν τρελλές χοροπηδούσαν πάνω από τις πέντεγραμμές, σαν τα πουλιά πάνω στα καλώδια, ώσπου έσπασαν και οι γραμμές και τα οδοφράγματα έπεσαν και οι νότες έφευγαν πάνω, κάτω, παντού και πουθενά. ντυμένες υφέσεις, διέσεις, διπλές υφέσεις, αναιρέσεις. τίποτα δεν τις συγκρατούσε, τίποτα δεν μπορούσε να τις απεικονίσει. μόνο η ψυχή σου ζωγράφισε για πάντα πάνω στο πρόσωπό σου τη μελωδία τους.

ούτε "να", ούτε "πώς". ο πανούργος ισπανός την κοπάνησε. μετρά τα λύτρα της ελευθερίας σου με τα πολυτίμητα λίτρα στο ρεζερβουάρ του. χιλιάδες χιλιόμετρα μακρυά από κεί που θα σε περίμενε, μακρυά από κεί που θ' άρχιζαν να σου κλείνουν το μάτι τα όνειρά σου. δεν σε περίμενε, αλλά και εκεί να΄ταν δεν θα τον συναντούσες. τόξεραν οι νότες από πριν. γι' αυτό είχαν ξελογιασθεί. πρελούδιο στην αιώνια ευτυχία σου. τη σκεπασμένη με τα χιόνια της ροδόπης. 

μόνο ένα σκυλί γνοιάστηκε, μόνο ένα σκυλί. να σκάψει στο χιόνι, να ζεστάνει το χιόνι. νάρθουν οι άλλοι μετά για να σου δώσουν μια θέση στους νεκρούς. μα συ ήθελες να μην είσαι ούτε μ' αυτούς ούτε με τους ζωντανούς. να μείνεις κάτω από το χιόνι θέλησες, να λιώνεις μαζί του, να εξατμίζεσαι στους ουρανούς. κι από κεί να βλέπεις το γυιό σου και να του τραγουδάς τον αμανέ που έμαθες στο ισμίρ.

κι' ούτε τα "να", ούτε τα "πώς" θα σου χρειασθούν ξανά Ουαλίντ. τίποτα δεν θα σου χρειασθεί. μόνο ο αμανές που έμαθες στο ισμίρ.

η ημιτελής φούγκα του Κ.Τ.

χάσου θάνατ' από 'μπρός μου

τόσος πούναι ο θυμός μου

τα παιδιά σου θα μισήσω

στο γκρεμό θα σε τσακίσω.

μετράω πια πόσοι μείναμε. ασυμβίβαστος ο θάνατος με την άνοιξη, αδιάλλακτος στα παρακάλια μας. κάθε φορά μας υποχρεώνει σε μια περιήγηση της ζωής αυτών που φεύγουν, σ' ένα γονάτισμα στις μικρές ή μεγάλες στιγμές τους. όσες μπόρεσε η μνήμη να φυλάξει, όσες τολμάμε μπρος στο δέεσθαι εκείνων των στιγμών να δανειστούμε. για να απαγγείλει, με σφραγισμένα ο καθένας μας τα χείλη, το δικό του αποχαιρετιστήριο λόγο. 

κάθε φορά που φεύγει κάποιος, αγωνιωδώς ψάχνω να θυμηθώ την πρώτη στιγμή που τον γνώρισα: που, πως, πότε. τις πρώτες μας λέξεις, καταπού ήθελαν οι ματιές μας να κοιτάξουν, τί ήθελαν να βρούν, τι γεύση πήραν σαν είπαν το πρώτο αντίο, 

θα τα ξαναπούμε Κώστα, θα τα ξαναπούμε ... 

και τα ξανάπαμε πολλές φορές. στο υπόγειο καφενείο της σχολής, στο υπόγειο βιβλιοπωλείο του άλλου Κώστα. και τότε, θυμήθηκα: ήταν αυτός, κάπου ένα χρόνο πριν, που κρατούσε για λίγες στιγμές το "μαγαζί" στον πεζόδρομο της χέϋδεν, όταν ένα απόγευμα περνώντας από το καρότσι μπροστά, το μάτι μου έπεσε στους λόγους τσέχων συγγραφέων που ένα χρόνο πριν είχε πρωτοεκδοθεί. γλύκανε η ματιά μου στη θέα του τίτλου, φούντωσε η πεθυμιά να το δανειστώ, ή να το κλέψω. γιατί για να το αγοράσω ούτε λόγος, 250 δραχμές ήταν δύο μεροκάματα. αυτός τόνοιωσε και πρότεινε να μου το χαρίσει. το πήρα αλλά την άλλη μέρα το επέστρεψα, έχοντάς το ξεκοκαλήσει.

όταν συναντιόμαστε, σαν νάμασταν έτοιμοι από καιρό, δεν χάναμε ευκαιρία για κουβέντα και σινεμά. αλκυονίδα, studio (στην σκαραμαγκά), ξανά αλκυονίδα. και μετά τα γνωστά της εποχής. σ' ένα από τα κυριακάτικα σινεφίλ πρωϊνά, στο νέο στέκι του καψάσκη στην πλατεία αμερικής, μου μίλησε για την ημιτελή φούγκα του Μπαχ. 

στα τελευταία μέτρα του έργου ακούς το βαρύ βηματισμό του θανάτου. 

μετά χαθήκαμε, όλα χάθηκαν. δεν θέλησα ποτέ να κοιτάξω πίσω για δεκαετίες. δεν θέλησα να ανασύρω πρόσωπα, τόπους, στιγμές. ήταν βαθύ το πηγάδι και σκοτεινό. και ο κουβάς μίκρυνε, το σκοινί λιγόστευε. τόφερε η ιστορία όμως και τα νερά του πηγαδιού φούσκωσαν κι ανέβηκαν ως το φιλιατρό και χύθηκαν σε αυλές και σε χωράφια, να ξαναποτίσουν τη γή και τα περιβόλια της.

και ξανασυνάντησα τον Κ.Τ. Κύπρου και Πατησίων, στο πάρκο το από χρόνια απρόθυμο στη γονιμότητα, το από αιώνες διψασμένο. αναγνώρισα τη σεμνή, μπροστά στη φθαρτότητα, ματιά του. μόνο που αυτή τη φορά ήταν λιγότερο ανήσυχη. Ο Θ.Τ. είχε κατέβει τότε και κάμποσα χρόνια στη γή, και ήταν ο γυιός του.

η κυψέλη, η γειτονιά του. την οποία ποτέ δεν πρόδωσε. και οι αγώνες του, χωρίς κραυγές, χωρίς δελτία τύπου. ένας κοινός από το κοινό που γενοβολά το αύριο του καθενός μας. αγώνες για την αγορά, αγώνες για όλη τη γειτονιά. για να αναπνέουν οι άνθρωποι μούχε πεί. 

και η τελευταία βόλτα: αφιερωμένη στη γειτονιά όπου αντίκρυσε το πρώτο και το τελευταίο φως της ζωής του.

οδοιπόρε της ζωής και της αιωνιότητας, Κώστα Τσαλαπάτη, ας σε συντροφεύει το φως όσων στη γή άγγιξες. 

Ύπνε που παίρνεις τα παιδιά

πάρε και τον πατέρα· απ’ τις μασχάλες πιάσ’ τονε

σα νά ’ταν λαβωμένος. Όπου πηγαίνεις τα παιδιά

εκεί περπάτησέ τον, με το βαρύ αμπέχωνο

στις πλάτες του ν’ αχνίζει.

δανεισμένο από το αποχαιρετιστήριο γράμμα του γυιού του Θωμά Τσαλαπάτη στην εφημερίδα Εποχή της 5 Απρίλη 2015.